عبد الرزاق الكاشاني ( القاشاني )
215
مجموعه رسائل ومصنفات كاشانى
در چاپ حاضر ، اين بنده تمامى عبارات رساله را تفكيك نمود وبه شمارهگذارى آنها بر أساس فصول پانزدهگانهء كتاب پرداخت وسرانجام با توجّه به وجههء أدبي آن سراسر كتاب را اعرابگذارى كرد تا درك مفاهيم بلند آن براي كساني كه آشنائى كمترى با زبان نگارش رساله دارند آسانتر گردد . 32 - شرح فصوص الحكم اين گزارش كاشاني بر فصوص الحكم شيخ أكبر ، به باور بنده - پس از « تأويلات القرآن الكريم » و « لطائف الأعلام في إشارات أهل الإلهام » - سوّمين پرداختهء برجستهء كاشاني است . از همين رو نگارندهء اين سطور ، در طرحوارهء مجموعه آثار كاشاني ، چشم طمع به ارائه اين هشتمين « 1 » اثر پديد آمده بر كنارهء فصوص دوخته بود ومقدّمات به عمل در آوردن آن انديشه را نيز فرآهم كرده بود . امّا چون اطّلاع يافت كه بقيّة السّلف الصّالحين حضرت أستاذ علّامه آقاى سيد جلال الدّين آشتيانى به دستيارى فاضل فرزانه جناب بهاء الدّين خرمشاهى - حفظهما اللّه تعالى - مراحلى از تصحيح آن را پيمودهاند از قيام به آنچه در سر پرورانيده بود باز نشست وباز چشم دوخت تا از حاصل تلاشهاى آن استادان ارجمند بهره گيرد . از اين رو تمامى آنچه را كه در معرّفى اين اثر به تدريج در طول چهار سال گذشته ، دستياب كرده بود - مطالبى از گونهء جايگاه اين گزارش در ميان ديگر گزارش نامههاى معتبر ومعروف فصوص ، تأثير فكوك قونوى وشرح جندي بر گزارش كاشاني واثر اين گزارش در شرحهاى قيصرى وركناى أصفهاني ، معرفى نسخ ، ارائهها
--> ( 1 ) . اين شماره بر أساس فهرستوارهاى است كه آقاى دكتر عثمان إسماعيل يحيى براي شروح فصوص بر أساس زمان پيدايش آنها تنظيم كردهاند . بنگريد : « شروح فصوص الحكم على مدى القرون » در مقدمهء ايشان بر نصّ النّصوص ص 18 . امّا با توجّه به اينكه ابن سودكين نوري تنها فصّ ادريسى را به شرح گرفته وفكوك قونوى نيز أساسا در شمار شروح فصوص نيست ونيز پرداختههاى تلمسانى وحسين بن عبد اللّه عباسى وكمال الدّين انصارى شافعي وفرغانى - كه از اين دو اثر آخرى هيچ نسخهاى در دست نيست - هيچ گاه دستگرد خانقاهيان نبوده ودر ميان آنان شهرتى نداشتهاند ، مىتوان سخن عارف آملي كه شرح كاشاني را پس از شرح نفيس جندي دوّمين گزارش فصوص بشمار مىآورد ، درست دانست .